Hangi gıdalar daha riskli? İstanbul’da üç can alan zehirlenme faciası sonrası uzmanlardan uyarı: İşte hayat kurtaran 5 altın kural

Olay, 12 Kasım’da Fatih’te bulunan bir otelde meydana geldi. Edinilen bilgiye göre, Almanya’dan İstanbul’a gelen Servet ve Çiğdem B. çifti, çocukları Kadir Muhammet B. ve Masal B. ile birlikte Fatih’teki bir otelde konaklamaya başladı. Gece saatlerinde mide bulantısı ve kusma şikayeti olan aile, otel görevlilerinin çağırdığı sağlık ekibi tarafından hastaneye kaldırıldı. Tedavileri tamamlanan ailenin daha sonra kaldıkları otele geri döndüğü iddia edildi.

Ortaköy’de yedikleri yemekten zehirlendiği öne sürülen ailenin çocukları Kadir Muhammet (6) ve Masal B. (3) dün hayatını kaybederken, anne Çiğdem B.’nin de bugün hayatını kaybettiği öğrenildi. Baba Servet B.’nin ise tedavisi sürüyor. Öte yandan ailenin yemek yedikleri belirlenen restoranın mühürlendiği öğrenildi.

Bu trajik olay, “Gıdalar ne zaman zehirli olur?” sorusunu yeniden gündeme taşıdı.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), temiz olmayan su veya kontamine gıda tüketimiyle oluşan hastalıkları “gıda kaynaklı hastalıklar” olarak adlandırıyor ve bu hastalıkların 200’den fazla çeşidi bulunduğunu hatırlatıyor. Gıda zehirlenmesi; zararlı bakteri, virüs veya parazitlerle bulaşmış yiyeceklerin tüketilmesiyle ortaya çıkıyor. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), gıdaların özellikle şu durumlarda riskli hale geldiğini vurguluyor:

Yeterince pişirilmediğinde veya tekrar tekrar ısıtıldığında

Hijyen kurallarına uyulmadan hazırlandığında

Uygun sıcaklıkta saklanmadığında

Hayvan ya da böcek teması olduğunda

“Son tüketim” tarihinin geçmesinden sonra tüketildiğinde

Uzmanlara göre her gıda, hazırlama ve saklama koşulları güvenilir değilse zehirlenmeye neden olabilir.

EFSA, vakaların önemli bölümünün çiğ gıdalardan pişmiş gıdalara taşınan bakteriler nedeniyle meydana geldiğini belirtiyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın bilgilendirme notlarında Salmonella, Listeria monocytogenes, Campylobacter jejuni, E. coli O157:H7 ve Staphylococcus aureus gibi patojenler öne çıkıyor.

Kampilobakter: Daha çok çiğ veya az pişmiş etlerde ve pastörize edilmemiş sütlerde bulunuyor. Belirtiler genellikle 2–5 günde ortaya çıkıyor.

Listeria monocytogenes: Paketli sandviçler, dilimlenmiş et ürünleri ve bazı yumuşak peynirlerde görülebiliyor. Özellikle hamileler, yaşlılar ve bağışıklığı zayıf kişiler için ölümcül olabiliyor.

Salmonella: En çok yumurta, tavuk ve hindi etiyle ilişkilendiriliyor. Ateş, ishal ve karın ağrısıyla kendini gösteriyor.

E. coli: Az pişmiş kıyma ürünleri ve pastörize edilmemiş süt ile bulaşabiliyor.

Shigella: Kontamine suyla hazırlanan tüm yiyeceklerde görülebiliyor.

Norovirüs: En yaygın viral zehirlenme nedeni. Özellikle çiğ kabuklu deniz ürünlerinde risk yüksek.

İshal

Bulantı–kusma

Şiddetli karın ağrısı

Kramplar

Ateş

gibi belirtilerle ortaya çıkıyor. Bazı vakalarda halsizlik, baş ağrısı, bulanık görme ve uzuvlarda uyuşma da görülebiliyor.

Belirtiler kontamine yiyecek tüketildikten saatler sonra başlayabileceği gibi bazı bakteri türlerinde birkaç gün sonra ortaya çıkabiliyor.

Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmetleri (NHS), “Her tür gıda zehirlenmeye yol açabilir” uyarısını yaparken, uzmanlar bazı gıdaların daha sık zehirlenme ile ilişkilendirildiğini belirtiyor. Reading Üniversitesi’nden Dr. Kimon Andreas Karatzas’ın tespitlerine göre:

Tavuk ürünleri

Kabuklu deniz ürünleri

riskli grupların başında geliyor.

“Salatalar besin değeri yüksek olsa da gıda zehirlenmesi vakalarında başlıca sorumlulardan biri olabiliyor. Mikroplar da besleyici gıdaları seviyor.”

Ayrıca yaz aylarında sıcaklığın artmasıyla bakterilerin daha hızlı ürediği biliniyor. İngiltere Gıda Standartları Kurumu (FSA), yaz döneminde mangal yiyeceklerinde ve pişmemiş ürünlerde çapraz bulaşmaya daha sık rastlandığını bildiriyor. Ayrıca Türkiye’de vatandaşlar e-Devlet üzerinden “Gıda Kaynaklı Enfeksiyon ve Zehirlenme Şikâyeti” oluşturabiliyor.

Kırmızı–beyaz et ve yumurtayı iyice pişirin

Çiğ ve pişmiş gıdaları ayrı tutun

Her gıda türüne ayrı kesme tahtası ve temiz ekipman kullanın

Gıdaya dokunmadan önce elleri mutlaka yıkayın

Bozulabilir yiyecekleri 5°C altında saklayın

Gıda zehirlenmelerinde, bol su, yağsız sıvı alımı ve oral rehidratasyon sıvıları ile vücudun kaybettiği suyu telafi etmek, muz, patates püresi ve pirinç pilavı gibi hafif yiyeceklar, bitki çayları, istirahat ve kusma şikayetlerini azaltmak için bulantı önleyici ilaçlar gıda zehirlenmelerine iyi gelir.

Bol su başta olmak üzere yağsız sıvı alımı

Muz, pirinç, elma püresi ve tost gibi hafif yiyecekler

Probiyotik takviyesi

Zencefil ve nane çayı

Limon

Vücudu ve mideyi dinlendirmek