Motor teknolojisinde 1000 yıllık İslam imzası: ‘Patent ödemek zorunda kalırlardı’

Akademisyen Prof. Dr. Hasan Köten, katıldığı bir programda otomotiv dünyasını sarsacak tarihi bir gerçeği hatırlattı. Günümüz araçlarında vazgeçilmez olan ve lineer (doğrusal) hareketi dairesel harekete çeviren krank-biyel mekanizmasının, sanılanın aksine Batı icadı olmadığını, 1000 yıl önce Diyarbakırlı büyük dahi İsmail El Cezeri tarafından keşfedildiğini belirtti.

Köten, motor teknolojisindeki gelişmeleri değerlendirirken; “Kimisi içine mazot, kimisi hidrojen, kimisi benzin koydu ama mekanizma hiç değişmedi” ifadelerini kullandı. Mazda’nın ‘Rotary’ gibi farklı arayışlarının piyasada kalıcı olamadığını hatırlatan Köten, El Cezeri’nin kurduğu sistemin hala rakipsiz olduğunu vurguladı. Eğer bugün uluslararası bir patent hukuku o dönemden işletilseydi, dünyadaki tüm motor fabrikalarının El Cezeri’nin mirasına patent ücreti ödemek zorunda kalacağı gerçeği, İslam bilim tarihinin gücünü bir kez daha gözler önüne serdi.